Vajinal bölgede kaşıntı, yanma, kızarıklık veya hassasiyet yaşanması kadınların sık karşılaştığı şikâyetler arasındadır. Bu belirtiler bazen kısa süreli bir tahrişten kaynaklanırken bazen de vajinal enfeksiyon, hormonal değişiklik, cilt hastalığı veya cinsel yolla bulaşabilen bir enfeksiyonla ilişkili olabilir.

Vajinal kaşıntı ve yanma tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Akıntının rengi ve kokusu, şikâyetin ne kadar süredir devam ettiği, idrar yaparken veya cinsel ilişki sırasında ağrı bulunup bulunmadığı gibi bilgiler olası nedenin anlaşılmasına yardımcı olur.

Özellikle tekrarlayan, şiddetlenen veya farklı belirtilerin eşlik ettiği kaşıntı ve yanma durumlarında kişinin kendi kendine ilaç kullanması yerine kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurması önemlidir.

Vajinal Kaşıntı ve Yanma Ne Anlama Gelir?

Günlük kullanımda “vajinal kaşıntı” olarak ifade edilen şikâyet, her zaman vajinanın iç kısmından kaynaklanmaz. Kaşıntı ve yanma çoğunlukla dış genital bölgeyi oluşturan vulvada hissedilebilir.

Şikâyetler şu bölgelerde ortaya çıkabilir:

• Vajinanın girişinde,
• Dış genital dudaklarda,
• Vajinanın iç kısmında,
• İdrar çıkışının çevresinde,
• Genital bölgeyi çevreleyen cilt dokusunda.

Belirtilerin tam olarak hangi bölgede hissedildiği, nedenin belirlenmesi açısından önemlidir. Örneğin dış genital bölgede yoğun kaşıntı bir cilt tahrişi veya mantar enfeksiyonuyla ilişkili olabilirken vajinal akıntı ve kötü koku vajinal floranın bozulmasını düşündürebilir.

Vajinal Kaşıntı ve Yanmanın En Sık Nedenleri Nelerdir?

Vajinal bölgede kaşıntı ve yanmaya yol açabilecek birçok farklı durum bulunmaktadır. En sık karşılaşılan nedenler arasında vajinal mantar enfeksiyonları, bakteriyel vajinozis, tahriş, hormonal değişiklikler ve bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar yer alır.

Vajinal Mantar Enfeksiyonu

Vajinal mantar enfeksiyonu, çoğunlukla Candida adı verilen mantarların vajinal bölgede normalden fazla çoğalması sonucunda ortaya çıkar.

Mantar enfeksiyonunda görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Yoğun vajinal veya vulvar kaşıntı,
• Yanma ve hassasiyet,
• Dış genital bölgede kızarıklık veya şişlik,
• Beyaz ve yoğun kıvamlı vajinal akıntı,
• İdrar yaparken dış bölgede yanma,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık.

Vajinal mantar enfeksiyonunda akıntı her zaman bulunmayabilir. Ayrıca benzer belirtiler başka enfeksiyonlarda da görülebileceği için yalnızca akıntının görünümüne bakılarak kesin tanı konulması doğru değildir.

Antibiyotik kullanımı, gebelik, kontrol altında olmayan diyabet, bağışıklık sistemini etkileyen durumlar ve hormonal değişimler mantar enfeksiyonu riskini artırabilir.

Bakteriyel Vajinozis

Vajina içerisinde koruyucu özellik taşıyan yararlı bakteriler bulunur. Bu bakteriler ile diğer mikroorganizmalar arasındaki doğal dengenin bozulması bakteriyel vajinozis olarak adlandırılan duruma neden olabilir.

Bakteriyel vajinoziste şu belirtiler görülebilir:

• İnce yapılı beyaz veya gri akıntı,
• Özellikle cinsel ilişki sonrasında belirginleşen kötü veya balık benzeri koku,
• Vajinal bölgede hafif kaşıntı,
• Yanma veya tahriş,
• İdrar yaparken rahatsızlık.

Bakteriyel vajinozis her zaman belirti vermeyebilir. Mantar enfeksiyonundan farklı bir durum olduğu için uygulanacak yaklaşım da farklıdır. Bu nedenle kişinin şikâyetlere bakarak kendi kendine mantar tedavisi uygulaması belirtilerin devam etmesine neden olabilir.

Cinsel Yolla Bulaşabilen Enfeksiyonlar

Bazı cinsel yolla bulaşabilen enfeksiyonlar vajinal kaşıntı, yanma, akıntı ve kötü kokuya neden olabilir.

Trikomonas enfeksiyonunda sarı, yeşil veya köpüklü akıntı, kötü koku, genital bölgede kızarıklık ve idrar yaparken yanma görülebilir. Klamidya ve bel soğukluğu gibi enfeksiyonlar ise akıntı, ara kanama, ilişki sonrası kanama, kasık ağrısı veya idrar yaparken yanmayla kendini gösterebilir.

Genital herpes enfeksiyonunda kaşıntı ve yanmanın yanı sıra genital bölgede ağrılı kabarcıklar veya yaralar oluşabilir.

Bu enfeksiyonların bir bölümü belirti vermeden de ilerleyebilir. Korunmasız cinsel ilişki öyküsü, yeni partner veya partnerde benzer şikâyetlerin bulunması durumunda gerekli testlerin yapılması önemlidir.

Sabun, Parfüm ve Hijyen Ürünlerine Bağlı Tahriş

Genital bölgenin hassas yapısı nedeniyle bazı kişisel bakım ürünleri tahrişe neden olabilir.

Kaşıntı ve yanmaya yol açabilecek ürünler arasında şunlar bulunabilir:

• Parfümlü sabunlar ve duş jelleri,
• Vajinal deodorantlar,
• Kokulu ped veya günlük pedler,
• Islak mendiller,
• Köpüklü banyo ürünleri,
• Antiseptik solüsyonlar,
• Çamaşır deterjanları ve yumuşatıcılar,
• Tüy dökücü kremler,
• Bazı kayganlaştırıcılar veya prezervatif içerikleri.

Tahrişe bağlı şikâyetlerde akıntı veya kötü koku bulunmayabilir. Ancak dış genital bölgede kızarıklık, kuruluk, hassasiyet ve yanma görülebilir.

Genital bölgenin daha fazla temizlenmesi gerektiği düşüncesiyle sık yıkanması veya güçlü temizleyiciler kullanılması koruyucu cilt bariyerini bozarak belirtileri artırabilir.

Vajinal Duş Uygulaması

Vajinanın iç kısmının su, sabun, antiseptik veya farklı ürünlerle yıkanmasına vajinal duş adı verilir. Vajina, doğal olarak kendini temizleyebilen bir yapıya sahiptir.

Vajinal duş uygulaması vajinal floranın doğal dengesini bozabilir. Bu durum tahriş, kötü koku, akıntı ve enfeksiyon riskinde artışla ilişkili olabilir.

Genital temizlik sırasında vajinanın iç kısmına herhangi bir ürün uygulanmamalıdır. Dış genital bölgenin nazikçe temizlenmesi çoğunlukla yeterlidir.

Menopoz ve Hormonal Değişiklikler

Östrojen seviyesinin azalması vajinal ve vulvar dokuların incelmesine, kurumasına ve daha hassas hâle gelmesine neden olabilir.

Bu durum özellikle menopoz döneminde görülmekle birlikte emzirme döneminde veya östrojen seviyesini etkileyen bazı durumlarda da ortaya çıkabilir.

Hormonal değişikliklere bağlı olarak şu şikâyetler görülebilir:

• Vajinal kuruluk,
• Kaşıntı ve yanma,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı,
• Vajinal dokuda hassasiyet,
• İdrar yaparken yanma,
• Sık idrara çıkma,
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları.

Menopoz dönemindeki kaşıntı ve yanma her zaman enfeksiyondan kaynaklanmaz. Bu nedenle sürekli mantar tedavisi uygulanması yerine hormonal ve jinekolojik değerlendirme yapılması gerekir.

Cilt Hastalıkları

Egzama, alerjik kontakt dermatit, sedef hastalığı ve bazı vulvar cilt hastalıkları genital bölgede kaşıntı, yanma ve cilt değişikliklerine neden olabilir.

Bu durumlarda şu belirtiler görülebilir:

• Uzun süren veya tekrarlayan kaşıntı,
• Ciltte beyazlaşma veya renk değişikliği,
• Kalınlaşma veya incelme,
• Çatlaklar,
• Yaralar,
• Hassasiyet,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı.

Özellikle geçmeyen kaşıntı, cilt görünümünde değişiklik veya iyileşmeyen yara varsa vulvar bölgenin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerekir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu

İdrar yaparken yanma bazen vajinal bir şikâyet gibi hissedilse de idrar yolu enfeksiyonundan kaynaklanabilir.

İdrar yolu enfeksiyonunda genellikle şu belirtiler bulunur:

• İdrar yaparken yanma,
• Sık idrara çıkma,
• Ani idrar yapma ihtiyacı,
• Az miktarda idrar yapma,
• Alt karın bölgesinde rahatsızlık,
• Bulanık veya kötü kokulu idrar.

İdrar yolu enfeksiyonu çoğunlukla yoğun vajinal kaşıntıya neden olmaz. Ancak vajinal enfeksiyon ve idrar yolu enfeksiyonu benzer dönemlerde ortaya çıkabileceğinden belirtilerin birbirinden ayrılması için muayene ve gerekli testler yapılabilir.

Genital Bölgede Nem ve Sürtünme

Uzun süre ıslak mayo veya terli kıyafetle kalmak, hava almayan iç çamaşırları giymek ve dar kıyafetlerin oluşturduğu sürtünme genital bölgede tahrişe neden olabilir.

Yoğun egzersiz sonrasında terli kıyafetlerin değiştirilmemesi de bölgenin nemli kalmasına yol açabilir. Nem ve sürtünme, cilt bariyerini etkileyerek yanma ve kaşıntıyı artırabilir.

Vulvodini

Vulvodini, dış genital bölgede belirgin bir enfeksiyon veya cilt hastalığı bulunmadan uzun süre devam eden ağrı, yanma, batma veya hassasiyet hissidir.

Şikâyet sürekli olabilir veya dokunma, cinsel ilişki, tampon kullanımı ve uzun süre oturma gibi durumlarla ortaya çıkabilir. Vulvodini tanısı, enfeksiyonlar ve diğer olası nedenler dışlandıktan sonra değerlendirilir.

Vajinal Akıntının Görünümü Nedeni Gösterir mi?

Akıntının rengi, kokusu ve kıvamı olası neden hakkında fikir verebilir ancak tek başına kesin tanı koydurmaz.

Genel olarak:

• Beyaz ve yoğun kıvamlı akıntı mantar enfeksiyonunda,
• İnce, gri veya beyaz ve kötü kokulu akıntı bakteriyel vajinoziste,
• Sarı, yeşil veya köpüklü akıntı bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda görülebilir.
• Kanlı veya kahverengi akıntı ise adet döngüsü, rahim ağzı sorunları, gebelik veya farklı jinekolojik durumlarla ilişkili olabilir.

Normal vajinal akıntının miktarı ve kıvamı adet döngüsü boyunca değişebilir. Ancak kötü koku, kaşıntı, yanma, ağrı veya kanama eşlik ediyorsa değerlendirme yapılması gerekir.

Vajinal Kaşıntı Her Zaman Mantar Enfeksiyonu mudur?

Hayır. Vajinal veya vulvar kaşıntının en bilinen nedenlerinden biri mantar enfeksiyonu olsa da her kaşıntı mantardan kaynaklanmaz.

Bakteriyel vajinozis, cinsel yolla bulaşabilen enfeksiyonlar, genital bölgeye uygulanan ürünler, cilt hastalıkları, menopoz, kuruluk ve alerjik reaksiyonlar benzer belirtiler oluşturabilir.

Daha önce mantar enfeksiyonu geçirmiş olmak, sonraki her kaşıntının aynı nedenden kaynaklandığını göstermez. Doktor değerlendirmesi yapılmadan tekrar tekrar mantar ilacı kullanılması gerçek nedenin tanınmasını geciktirebilir.

Vajinal Kaşıntı ve Yanma Nasıl Değerlendirilir?

Değerlendirme sırasında öncelikle belirtilerin ne zaman başladığı, daha önce benzer şikâyet yaşanıp yaşanmadığı ve eşlik eden bulgular sorgulanır.

Doktor tarafından şu konular değerlendirilebilir:

• Akıntının rengi, kokusu ve kıvamı,
• Kaşıntı veya yanmanın bulunduğu bölge,
• İdrar yaparken yanma olup olmadığı,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı,
• Kullanılan hijyen ve bakım ürünleri,
• Yakın zamanda antibiyotik kullanımı,
• Gebelik durumu,
• Menopoz veya emzirme dönemi,
• Yeni partner veya korunmasız ilişki öyküsü,
• Diyabet veya bağışıklık sistemini etkileyen bir hastalık.

Gerekli durumlarda jinekolojik muayene yapılabilir, vajinal akıntıdan örnek alınabilir, vajinal pH değerlendirilebilir veya enfeksiyonlara yönelik testler istenebilir.

Tanının yalnızca belirtilere göre değil, muayene ve gerektiğinde laboratuvar sonuçlarıyla konulması uygun tedavinin belirlenmesine yardımcı olur.

Vajinal Kaşıntı ve Yanma Nasıl Geçer?

Uygulanacak yaklaşım, şikâyetin nedenine göre değişir. Mantar enfeksiyonu, bakteriyel vajinozis, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, hormonal kuruluk ve cilt hastalıklarının tedavileri birbirinden farklıdır.

Bu nedenle her hastaya aynı tedavi uygulanmaz. Özellikle ilk kez ortaya çıkan, tekrarlayan veya tedaviye rağmen düzelmeyen şikâyetlerde doktor değerlendirmesi yapılmalıdır.

Muayeneye kadar tahrişi azaltmaya yardımcı olabilecek genel önlemler şunlardır:

• Parfümlü genital temizlik ürünlerini kullanmamak,
• Vajinal duş yapmamak,
• Dış genital bölgeyi sert şekilde ovalamamak,
• Pamuklu ve hava alan iç çamaşırlarını tercih etmek,
• Islak veya terli kıyafetleri kısa sürede değiştirmek,
• Çok dar kıyafetlerden kaçınmak,
• Kaşıntılı bölgeyi kaşımamaya çalışmak,
• Doktor önerisi olmadan vajinal ilaç veya bitkisel ürün kullanmamak.

Bu öneriler belirtileri hafifletebilir ancak altta yatan nedeni tedavi etmez. Şikâyet devam ediyorsa tıbbi değerlendirme gereklidir.

Vajinal Kaşıntı İçin Evde Uygulama Yapılabilir mi?

Yoğurt, sirke, karbonat, bitkisel yağlar, kolonya veya antiseptik ürünlerin vajinal bölgeye uygulanması önerilmez.

Bu tür uygulamalar:

• Vajinal floranın dengesini bozabilir,
• Hassas dokularda tahrişe yol açabilir,
• Yanma ve kaşıntıyı artırabilir,
• Doğru tanının gecikmesine neden olabilir.

Vajina içine ürün uygulanması veya vajinal duş yapılması yerine belirtilerin nedeni araştırılmalıdır.

Tekrarlayan Vajinal Kaşıntı Neden Olur?

Şikâyetlerin kısa aralıklarla yeniden ortaya çıkması, ilk tanının doğru olmadığını veya altta yatan başka bir durum bulunduğunu gösterebilir.

Tekrarlayan kaşıntı ve yanmada şu durumlar değerlendirilebilir:

• Tekrarlayan mantar enfeksiyonları,
• Diyabet veya kan şekeri kontrolünde bozulma,
• Sık antibiyotik kullanımı,
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar,
• Cilt hastalıkları,
• Alerjik veya tahriş edici ürünlerin kullanılmaya devam edilmesi,
• Menopoza bağlı vajinal kuruluk,
• Tedavi edilmemiş cinsel yolla bulaşabilen enfeksiyonlar,
• Vulvodini gibi kronik ağrı durumları.

Tekrarlayan belirtilerde her defasında aynı ilacın kullanılması yerine nedenin yeniden değerlendirilmesi önemlidir.

Gebelikte Vajinal Kaşıntı ve Yanma Normal midir?

Gebelik dönemindeki hormonal değişiklikler vajinal akıntının artmasına ve vajinal floranın değişmesine neden olabilir. Bununla birlikte yoğun kaşıntı, yanma, kötü koku veya anormal akıntı normal kabul edilmemelidir.

Gebelik sırasında herhangi bir vajinal ürün veya ilaç doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır. Uygulanacak tedavi gebelik haftasına ve tespit edilen nedene göre planlanmalıdır.

Ne Zaman Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanına Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda jinekolojik değerlendirme geciktirilmemelidir:

• Kaşıntı ve yanmanın birkaç gün içerisinde düzelmemesi,
• Şikâyetlerin sık sık tekrarlaması,
• Kötü kokulu, sarı, yeşil veya köpüklü akıntı görülmesi,
• İdrar yaparken belirgin yanma olması,
• Alt karın veya kasık ağrısının eşlik etmesi,
• Ateş veya genel durum bozukluğu bulunması,
• Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşanması,
• Adet dışı veya ilişki sonrası kanama görülmesi,
• Genital bölgede kabarcık, yara veya siğil oluşması,
• Ciltte beyazlaşma, kalınlaşma veya iyileşmeyen lezyon bulunması,
• Şikâyetlerin gebelik döneminde ortaya çıkması,
• Korunmasız cinsel ilişki veya yeni partner öyküsü bulunması.

Ani başlayan şiddetli kasık ağrısı, ateş, yoğun kanama veya gebelik şüphesiyle birlikte ağrı olması durumunda daha erken tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Vajinal Kaşıntı ve Yanma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Vajinal kaşıntı kendiliğinden geçer mi?

Hafif bir tahrişe bağlı şikâyetler, tahriş edici ürün bırakıldığında azalabilir. Ancak enfeksiyon, hormonal değişiklik veya cilt hastalığı varsa uygun değerlendirme ve tedavi gerekebilir.

Vajinal kaşıntı mantar belirtisi midir?

Mantar enfeksiyonu kaşıntının sık nedenlerinden biridir ancak tek nedeni değildir. Kötü koku, akıntı, yara, ağrı ve cilt değişiklikleri varsa farklı durumlar araştırılmalıdır.

Akıntı olmadan vajinal kaşıntı olabilir mi?

Evet. Alerjik reaksiyonlar, cilt hastalıkları, menopoz, vajinal kuruluk ve tahriş akıntı olmadan kaşıntı ve yanmaya neden olabilir.

İdrar yaparken yanma vajinal enfeksiyondan kaynaklanabilir mi?

Evet. İdrar tahriş olmuş dış genital dokuyla temas ettiğinde yanma hissedilebilir. Ancak idrar yolu enfeksiyonu da benzer şikâyete neden olabileceği için gerekli testler yapılabilir.

Vajinal kaşıntı cinsel yolla bulaşan enfeksiyon belirtisi olabilir mi?

Bazı cinsel yolla bulaşabilen enfeksiyonlar kaşıntı, yanma, akıntı, kötü koku, yara veya kasık ağrısına neden olabilir. Riskli ilişki öyküsü varsa test yapılması önemlidir.

Günlük ped kullanmak kaşıntı yapar mı?

Kokulu günlük pedler, uzun süreli kullanım, nem ve sürtünme bazı kişilerde tahrişe neden olabilir. Şikâyetle günlük ped kullanımı arasında ilişki varsa kullanım alışkanlıkları gözden geçirilmelidir.

Vajinal kaşıntı menopozla ilişkili olabilir mi?

Evet. Östrojen seviyesinin azalması vajinal dokularda kuruluk, incelme, hassasiyet, kaşıntı ve yanmaya yol açabilir.

Vajinal Kaşıntı ve Yanma İhmal Edilmemelidir

Vajinal kaşıntı ve yanma sık görülen şikâyetler olsa da her zaman aynı nedenden kaynaklanmaz. Enfeksiyonlar, hormonal değişiklikler, tahriş, cilt hastalıkları ve cinsel yolla bulaşabilen enfeksiyonlar benzer belirtiler oluşturabilir.

Doğru tedavinin uygulanabilmesi için öncelikle şikâyetin kaynağının belirlenmesi gerekir. Özellikle uzun süren, tekrarlayan veya akıntı, kötü koku, ağrı, kanama ve yara gibi belirtilerin eşlik ettiği durumlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Kişinin kendi kendine ilaç kullanması veya vajinal bölgeye bilinmeyen ürünler uygulaması belirtileri artırabilir ve tanının gecikmesine yol açabilir.