HPV testinin pozitif çıkması, birçok kişide endişe ve belirsizlik yaratabilir. Test sonucunu gören hastaların aklına genellikle “Kanser miyim?”, “Bu virüs ne zaman bulaştı?”, “Eşime de geçmiş olabilir mi?” veya “Şimdi ne yapmam gerekiyor?” gibi sorular gelir.
Ancak HPV pozitifliği, tek başına rahim ağzı kanseri tanısı anlamına gelmez. Bu sonuç, alınan örnekte rahim ağzı hücrelerinde değişiklik oluşturma potansiyeli bulunan yüksek riskli HPV türlerinden birinin tespit edildiğini gösterir. Bundan sonraki değerlendirme; HPV türüne, smear testi sonucuna, yaşa, önceki tarama sonuçlarına ve kişinin sağlık öyküsüne göre planlanır.
HPV testinin pozitif çıkması paniğe kapılmayı değil, önerilen takip sürecini aksatmamayı gerektirir.
HPV Nedir?
HPV, “Human Papillomavirus” yani “İnsan Papilloma Virüsü” olarak adlandırılan ve çok sayıda farklı türü bulunan yaygın bir virüs grubudur. HPV; genital bölgeyi, rahim ağzını, anal bölgeyi, ağız ve boğaz çevresini etkileyebilir.
HPV enfeksiyonları çoğunlukla belirti vermeden ilerler. Bu nedenle kişi, virüsü taşıdığını uzun süre fark etmeyebilir. Dünya Sağlık Örgütüne göre cinsel olarak aktif kişilerin büyük bölümü hayatlarının bir döneminde HPV ile karşılaşmaktadır. Çoğu enfeksiyon bağışıklık sistemi tarafından doğal olarak kontrol altına alınır.
HPV ile karşılaşmak tek başına ciddi bir hastalık gelişeceği anlamına gelmez. Burada önemli olan, virüsün türü ve enfeksiyonun zaman içinde devam edip etmemesidir.
HPV Pozitif Sonuç Ne Anlama Gelir?
Rahim ağzı kanseri taramasında kullanılan HPV testi, rahim ağzından alınan hücrelerde yüksek riskli HPV türlerinin bulunup bulunmadığını araştırır.
Test sonucunun pozitif olması:
- Yüksek riskli HPV türlerinden birinin tespit edildiğini,
- Sonucun rahim ağzı hücreleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini,
- Belirli aralıklarla takip veya ileri inceleme gerekebileceğini gösterir.
HPV pozitifliği, rahim ağzında mutlaka hücresel bozukluk bulunduğunu göstermez. HPV testi virüsün varlığını araştırırken smear testi rahim ağzı hücrelerinde anormal bir değişiklik olup olmadığını değerlendirir. Bu nedenle HPV testi pozitifken smear sonucu normal olabilir.
Bu durumda doktor, kişinin bireysel risk durumuna göre belirli bir süre sonra testlerin tekrarlanmasını veya ek değerlendirme yapılmasını önerebilir.
HPV Pozitif Çıkması Kanser Olduğum Anlamına mı Gelir?
Hayır. HPV testinin pozitif çıkması, kişinin rahim ağzı kanseri olduğu anlamına gelmez.
Rahim ağzı kanseri genellikle yüksek riskli HPV enfeksiyonunun uzun süre kalıcı olması ve zaman içinde rahim ağzı hücrelerinde belirgin değişikliklere yol açması sonucunda gelişir. HPV ile karşılaşmak ile kanser gelişmesi aynı şey değildir.
Yüksek riskli HPV enfeksiyonunun bulunması kanser gelişimi açısından izlenmesi gereken bir durumu gösterir; ancak tek başına kanser tanısı koydurmaz. Kanser veya kanser öncüsü hücresel değişikliklerden söz edebilmek için smear, kolposkopi ve gerekli durumlarda biyopsi gibi ek değerlendirmelere ihtiyaç duyulur.
Düzenli tarama yapılmasının temel amacı, rahim ağzındaki olası hücresel değişiklikleri kansere dönüşmeden önce fark edebilmektir.
Yüksek Riskli ve Düşük Riskli HPV Arasındaki Fark Nedir?
HPV türleri genel olarak düşük riskli ve yüksek riskli olmak üzere iki ana grupta değerlendirilir.
Düşük riskli HPV türleri
Düşük riskli HPV türleri çoğunlukla genital siğillerle ilişkilidir. Bu türler genellikle rahim ağzı kanserine neden olan HPV türleri değildir.
Yüksek riskli HPV türleri
Yüksek riskli HPV türleri, uzun süre vücutta kalmaları durumunda rahim ağzı hücrelerinde değişiklik oluşturabilir. HPV 16 ve HPV 18 bu gruptaki en çok bilinen türler arasındadır. Bununla birlikte rahim ağzı kanseriyle ilişkilendirilen başka yüksek riskli HPV türleri de bulunmaktadır.
Test sonucunda HPV 16 veya HPV 18 tespit edilmesi, doğrudan kanser bulunduğu anlamına gelmez. Ancak bu türler daha yakından değerlendirme gerektirebildiği için takip planı diğer HPV türlerine göre farklı olabilir.
HPV Testi Pozitif, Smear Testi Normal Olabilir mi?
Evet. HPV testi pozitif olduğu hâlde smear testi normal çıkabilir.
Bu sonuç, yüksek riskli HPV türlerinden birinin bulunduğunu ancak alınan örnekte belirgin bir hücresel değişiklik görülmediğini ifade edebilir. Böyle bir durumda hemen tedavi uygulanması yerine kontrollü takip önerilebilir.
Takip planı hazırlanırken şu noktalar değerlendirilir:
- Tespit edilen HPV türü,
- Smear testi sonucu,
- Daha önceki HPV ve smear sonuçları,
- Hastanın yaşı,
- Daha önce rahim ağzında hücresel değişiklik görülüp görülmediği,
- Bağışıklık sistemini etkileyen bir durumun bulunup bulunmadığı.
Bazı hastalarda belirli bir süre sonra HPV ve smear testlerinin tekrarlanması yeterli olabilirken bazı hastalarda kolposkopi önerilebilir. Her HPV pozitifliği için aynı takip yöntemi uygulanmaz. Güncel yaklaşım, kişinin bireysel risk durumuna göre bir takip planı oluşturmaktır.
HPV Pozitifliğinde Kolposkopi Gerekir mi?
HPV testi pozitif çıkan her hastaya doğrudan kolposkopi yapılması gerekmez.
Kolposkopi; rahim ağzının özel bir büyütme sistemiyle ayrıntılı olarak değerlendirilmesidir. İşlem sırasında şüpheli bir bölge görülmesi hâlinde biyopsi alınabilir.
Kolposkopi gerekliliği özellikle şu bilgilere göre değerlendirilir:
- HPV’nin genotipi,
- HPV 16 veya HPV 18 pozitifliği,
- Smear testinde anormal hücrelerin bulunması,
- HPV enfeksiyonunun devam etmesi,
- Daha önceki anormal tarama sonuçları,
- Önceden geçirilmiş rahim ağzı lezyonları.
Bazı durumlarda testin belirli bir süre sonra tekrarlanması önerilirken bazı sonuçlarda kolposkopik inceleme daha uygun olabilir. Bu nedenle yalnızca “HPV pozitif” ifadesine bakarak takip süreci hakkında kesin bir karar vermek doğru değildir.
HPV Vücuttan Temizlenebilir mi?
HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde kontrol altına alınabilir ve testlerde saptanamaz hâle gelebilir. Dünya Sağlık Örgütü, HPV enfeksiyonlarının yaklaşık yüzde 90’ının vücut tarafından kontrol edildiğini bildirmektedir.
Ancak bazı kişilerde yüksek riskli HPV enfeksiyonu kalıcı olabilir. Rahim ağzı açısından asıl önemli olan, HPV’nin tek bir testte tespit edilmesinden çok yüksek riskli enfeksiyonun uzun süre devam etmesidir.
HPV’nin kalıcı olma ihtimalini ve hücresel değişiklik riskini etkileyebilecek faktörler arasında şunlar bulunabilir:
- Bağışıklık sisteminin baskılanması,
- Sigara kullanımı,
- Düzenli taramaların aksatılması,
- Bazı eşlik eden enfeksiyonlar,
- Yüksek riskli HPV türünün özellikleri.
Bu faktörlerden birinin bulunması mutlaka hücresel değişiklik gelişeceği anlamına gelmez. Kişisel risk değerlendirmesi jinekolojik muayene ve tarama sonuçlarıyla birlikte yapılmalıdır.
HPV Pozitifliği Nasıl Tedavi Edilir?
Günümüzde HPV virüsünü doğrudan vücuttan ortadan kaldıran standart bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Tedavi, virüsün kendisinden ziyade HPV’nin neden olduğu genital siğillere veya rahim ağzındaki anormal hücresel değişikliklere yönelik uygulanır.
HPV pozitif ancak smear sonucu normal olan bir kişide herhangi bir girişimsel tedavi gerekmeyebilir. Bu durumda doktorun belirlediği aralıklarla takip yapılabilir.
Rahim ağzında hücresel değişiklik tespit edilirse uygulanacak yaklaşım, değişikliğin derecesine göre belirlenir. Hafif değişiklikler bazen takip edilebilirken yüksek dereceli değişikliklerde ilgili dokunun çıkarılmasına yönelik işlemler gündeme gelebilir.
Bu nedenle HPV pozitifliğinde amaç, yalnızca virüs sonucuna odaklanmak değil; rahim ağzı hücrelerinin sağlığını düzenli olarak değerlendirmektir.
Yıllar Sonra HPV Pozitif Çıkması Yeni Bulaşma Anlamına mı Gelir?
Hayır. Daha önce HPV testi negatif olan bir kişinin yıllar sonra pozitif sonuç alması, her zaman yeni bir enfeksiyon geliştiği anlamına gelmez.
HPV bazı kişilerde uzun süre belirti vermeden ve testlerde tespit edilmeden kalabilir. Daha önce alınan bir enfeksiyon yıllar sonra yeniden aktif hâle gelerek testte pozitif sonuç oluşturabilir. Bu nedenle HPV testinin pozitif çıkması, virüsün ne zaman veya kimden bulaştığını göstermez.
HPV pozitifliği:
- Yakın zamanda bulaşma olduğunu kanıtlamaz.
- Partnerlerden birinin sadakatsiz olduğunu göstermez.
- Enfeksiyonun kaynağını veya bulaşma zamanını belirlemez.
Bu konu, ilişkilerde suçlama veya güvensizlik üzerinden değil; HPV’nin yaygın ve yıllarca sessiz kalabilen bir enfeksiyon olduğu bilgisiyle ele alınmalıdır.
HPV Partnerime Bulaşır mı?
HPV yakın genital cilt teması yoluyla bulaşabilir. Virüs çoğu zaman partnerler arasında paylaşılmış olabilir ve enfeksiyonun kimden kime geçtiğini belirlemek mümkün değildir.
Prezervatif kullanımı HPV bulaşma riskini azaltabilir ancak virüs prezervatifin kapatmadığı cilt bölgelerinde de bulunabildiği için tam koruma sağlamaz. Erkek partnerler için genel topluma uygulanan rutin bir HPV tarama testi bulunmamaktadır. Partnerde genital siğil, yara veya şüpheli bir lezyon varsa ilgili uzman tarafından değerlendirilmesi uygun olur.
HPV pozitifliği konuşulurken suçlayıcı veya damgalayıcı bir dil kullanılmaması önemlidir.
HPV Pozitifliği Belirti Verir mi?
Yüksek riskli HPV enfeksiyonu çoğunlukla belirti vermez. Kişi kendisini tamamen sağlıklı hissederken yapılan rutin tarama sırasında HPV pozitifliği tespit edilebilir.
Bu nedenle yalnızca şikâyet ortaya çıktığında doktora başvurmak yeterli değildir. Rahim ağzındaki kanser öncüsü hücresel değişiklikler de uzun süre herhangi bir belirti oluşturmayabilir.
Aşağıdaki belirtilerin bulunması durumunda jinekolojik değerlendirme geciktirilmemelidir:
- Cinsel ilişki sonrasında kanama,
- Adet dönemleri arasında kanama,
- Menopoz sonrasında kanama,
- Nedeni açıklanamayan veya kötü kokulu vajinal akıntı,
- Devam eden kasık veya pelvik bölge ağrısı,
- Vajinal bölgede geçmeyen rahatsızlık hissi.
Bu belirtiler her zaman HPV’ye veya rahim ağzı kanserine bağlı değildir. Ancak olası nedenlerin belirlenmesi için muayene yapılması gerekir.
HPV Pozitif Çıkınca Ne Yapılmalıdır?
HPV pozitif sonucu alan bir kişinin ilk olarak paniğe kapılmadan testi isteyen kadın hastalıkları ve doğum uzmanıyla görüşmesi gerekir.
Genel olarak izlenebilecek süreç şu şekilde olabilir:
- HPV test raporu ayrıntılı olarak değerlendirilir.
- HPV türünün belirtilip belirtilmediğine bakılır.
- Smear testi sonucu incelenir.
- Önceki tarama sonuçları gözden geçirilir.
- Kişisel risk durumuna göre takip planı hazırlanır.
- Gerekli görülürse kolposkopi ve biyopsi yapılır.
- Önerilen kontrol zamanı aksatılmadan takip edilir.
İnternette bulunan genel bilgiler, kişinin kendi test sonucu için doğrudan karar vermek amacıyla kullanılmamalıdır. Aynı HPV sonucu, farklı kişilerde farklı takip planları gerektirebilir.
HPV Pozitifliği Hakkında Sık Sorulan Sorular
HPV pozitifliği kesin olarak kanser anlamına gelir mi?
Hayır. HPV pozitifliği, yüksek riskli bir HPV türünün tespit edildiğini gösterir. Kanser tanısı anlamına gelmez. Rahim ağzında hücresel değişiklik olup olmadığı ek değerlendirmelerle belirlenir.
HPV pozitifken smear testi normal çıkabilir mi?
Evet. Virüs tespit edilmiş olmasına rağmen rahim ağzı hücrelerinde anormal bir değişiklik görülmeyebilir.
HPV pozitifliği kendiliğinden geçebilir mi?
HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından kontrol altına alınabilir. Ancak yüksek riskli HPV’nin devam edip etmediğini anlamak için doktorun önerdiği kontroller yapılmalıdır.
HPV pozitif çıkan herkes kolposkopi yaptırmalı mı?
Hayır. Kolposkopi kararı; HPV türü, smear sonucu, yaş, geçmiş testler ve kişisel risk durumuna göre verilir.
HPV pozitifliği yeni bir enfeksiyon olduğunu gösterir mi?
Her zaman göstermez. Virüs yıllar sonra yeniden aktif hâle gelebilir. Test sonucundan bulaşma zamanı veya kaynağı belirlenemez.
HPV pozitifliği eşlerden birinin sadakatsiz olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. HPV uzun yıllar sessiz kalabilir ve ne zaman bulaştığını belirlemek çoğu zaman mümkün değildir.
HPV pozitifliği olan kişi mutlaka tedavi olmalı mı?
Virüsün kendisini ortadan kaldıran standart bir tedavi bulunmamaktadır. Tedavi gerekliliği, HPV’nin oluşturduğu siğil veya hücresel değişikliklerin bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir.
HPV Pozitifliğinde Düzenli Takip Neden Önemlidir?
HPV testinin pozitif çıkması korkulması gereken kesin bir tanı değil, dikkatle takip edilmesi gereken bir tarama sonucudur.
Yüksek riskli HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü ciddi bir sağlık sorununa yol açmadan kontrol altına alınabilir. Ancak enfeksiyonun uzun süre devam ettiği bazı kişilerde rahim ağzı hücrelerinde değişiklik gelişebilir.
Düzenli smear ve HPV taramaları sayesinde bu değişiklikler erken dönemde fark edilebilir. Erken tespit edilen kanser öncüsü lezyonların uygun şekilde değerlendirilmesi ve takip edilmesi, rahim ağzı kanserinin önlenmesinde önemli bir yere sahiptir.
HPV pozitif sonuç aldıysanız testinizi tek başına yorumlamak yerine kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız ve size özel hazırlanan takip planını aksatmamanız önemlidir.
